Kinh tế Việt Nam: Gỡ nút thắt để tăng trưởng bền vững – duancanhodatxanh.com


Ads_ngang
Website bất động sản pci duanempirecitycomplex.com lĩnh vực mua bán cho thuê căn hộ, bất động sản nhà đất có bài Kinh tế Việt Nam: Gỡ nút thắt để tăng trưởng bền vững – duancanhodatxanh.comCafeLand – Tăng trưởng kinh tế năm 2019 đạt trên 7%, dự trữ ngoại hối đạt mức kỷ lục 80 tỉ USD, tỷ giá ổn định. Đó là những chỉ số kinh tế vĩ mô nổi bật và tích cực trong một bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều đám mây đen bao phủ. Như vậy, khác với nhiều dự báo trước đó, “lời nguyền” khủng hoảng chu kỳ 10 năm của kinh tế Việt Nam đã không xảy ra.
CafeLand – Tăng trưởng kinh tế năm 2019 đạt trên 7%, dự phòng ngoại hối đạt mức kỷ lục 80 tỉ USD, tỷ giá ổn định. Đó là những chỉ số kinh tế vĩ mô nổi bật và tích cực trong 1 bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều đám mây đen bao phủ. Như vậy, khác với nhiều dự báo trước đó, “lời nguyền” khủng hoảng chu kỳ 10 năm của kinh tế Việt Nam đã không xảy ra.

Tuy nhiên, kế bên những điểm tích cực đó, giới chuyên gia cũng bày tỏ quan ngại khi một trong số yếu tố tạo nên kỳ tích là vì có dòng tiền đầu tư lớn từ Trung Quốc đổ vào và vẫn còn nhiều nút thắt về hạ tầng, thể chế. Ngoài ra, ảnh hưởng từ các rạn nứt trong nền kinh tế Trung Quốc và chiến tranh thương mại Mỹ – Trung tác động thiếu tích cực đến kinh tế Việt Nam.

Thăng hoa và thoát được lời nguyền suy thoái

Chỉ mới cách đây vài năm, trong lúc nền kinh tế còn tăng trưởng rất tốt đã có không ít chuyên gia lo ngại về “lời nguyền 10 năm” sẽ diễn ra với kinh tế Việt Nam. Lo ngại này không phải là không có cơ sở khi chu kỳ kinh tế 10 năm đã xảy ra với Việt Nam ba lần trước đó. Đặc biệt là năm 2009, khủng hoảng kinh tế khá trầm trọng. Ngoài ra, bối cảnh ngoài nước cũng đang ủng hộ xu thế này khi mà trận chiến tranh thương mại Mỹ – Trung diễn ra quyết liệt và chủ nghĩa bảo hộ toàn cầu lên ngôi.

Trước sóng gió của kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn duy trì thừa thế tăng trưởng rất tốt. GDP năm 2019 đã tăng được 7,02%. Mặc dù mức tăng này thấp hơn mức 7,08% của năm trước do lĩnh vực nông nghiệp tăng trưởng thấp hơn, nhưng các lĩnh vực khác như công nghiệp và dịch vụ đều tăng cao hơn so với năm 2018. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp đạt mức tăng trưởng 8,9%, đỉnh cao tính từ lúc năm 2008 đến nay; lĩnh vực dịch vụ đạt mức tăng 7,3%, cao hơn mức 7,03% năm trước. Việt Nam được IMF đánh giá là một trong 15 nền kinh tế tăng trưởng đỉnh cao toàn cầu năm 2019.

Không chỉ tăng trưởng kinh tế cao, các chỉ số kinh tế vĩ mô khác cũng rất tích cực. Tăng trưởng xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn đạt trên 8%, gấp ba lần vận tốc tăng thương mại toàn cầu. Xuất siêu hàng hóa năm 2019 đạt gần 10 tỉ USD, mức đỉnh cao từ xưa đến nay. Dù so với 2 năm trước, vận tốc tăng xuất nhập khẩu đều giảm nhưng đây là một kết quả hết sức khả quan.

Một chỉ số vĩ mô tích cực khác là bất chấp việc đồng USD lên giá mạnh so với các đồng bạc khác, tỷ giá USD/VND khá ổn định, thậm chí có chiều hướng giảm nhẹ. Dự trữ ngoại hối Việt Nam cuối năm 2019 đạt khoảng 80 tỉ USD, mức đỉnh cao từ trước đến nay.

Năm 2019 tiếp tục là 1 năm Việt Nam “bội thu” dòng vốn ngoại. Vốn FDI đăng ký đạt 38 tỉ USD, tăng 5%, vốn giải ngân đạt 20,4 tỉ USD, tăng 7% so với năm trước. FDI đăng ký mới trong lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo đạt 9,1 tỉ USD, tăng 33,2% so với cùng kỳ. Góp vốn mua cổ phần có doanh nghiệp đạt khoảng 15,5 tỉ USD, 56% so với cùng kỳ năm trước.

Những số lượng này cho thấy Việt Nam đang là điểm đến của rất nhiều nhà đầu tư. Đặc biệt, là những doanh nghiệp ở châu Á như Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong, Hàn Quốc, Nhật Bản. Đây được gọi là một trong số động lực quan trọng xúc tiến cho kinh tế Việt Nam tiếp tục đà phát triển cao trong năm 2019. Bên cạnh sự tích cực của dòng tài chính FDI, khu vực kinh tế tư nhân nội địa cũng trở nên năng động hơn. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, vốn đầu tư khu vực tư nhân từ năm 2017 đến giờ liên tục tăng trên 17%/năm, cao hơn nhiều so mức tăng của khu vực FDI và khu vực Nhà nước. Việt Nam bắt đầu xuất hiện nhiều tập đoàn tư nhân lớn đa ngành như Vingroup, Hòa Phát, Sun Group, Trường Hải… Bên cạnh đó, trào lưu khởi nghiệp đang nở rộ cũng góp phần không nhỏ cho sự năng động của nền kinh tế.

Về tình hình tài chính cũng đều có điểm tích cực. Tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt khoảng 13%, thấp hơn so với tầm 14% của năm trước. Thời gian qua, NHNN cũng đã chủ động trong việc điều hành chính sách tiền tệ để điều tiết cung tiền trong nền kinh tế. NHNN cũng đem ra biện pháp siết chặt dòng vốn đổ vào lĩnh vực phi sản xuất, những lĩnh vực tiềm ẩn không may cao, định hướng dòng tiền vào lĩnh vực sản xuất mang lại giá trị gia tăng thực thụ cho nền kinh tế.

Bên cạnh những kết quả khả quan đó, nền kinh tế cũng bắt đầu xuất hiện một số dấu hiệu đáng lo ngại. Trong hai tháng cuối năm 2019, chỉ số giá tiêu dùng tăng rất mạnh, đưa lạm phát cả một năm lên đến 5,32%, đỉnh cao tính từ lúc năm 2013 đến nay.

Bên cạnh đó, xuất hiện những triệu chứng cho biết rủi ro trên thị trường bất động sản đang gia tăng. Năm 2019, rất nhiều doanh nghiệp bất động sản phải phát hành trái phiếu để kêu gọi vốn với lãi suất rất cao. Nhiều dự án ở TP.HCM cùng một số tỉnh thành khác bị điều tra liên quan đến đất công, việc cấp phép dự án mới ngưng trệ khiến doanh nghiệp gặp khó khăn.

Ẩn số dòng vốn ngoại

Dự trữ ngoại hối của Việt Nam năm 2019, tăng gần 20 tỉ USD và đạt mức kỷ lục 80 tỉ USD. Nguyên nhân ngoài các việc thặng dư cán cân thương mại 10 tỉ USD còn do Việt Nam đã nhận được dòng tiền đầu tư gián tiếp (FII) lên đến 15,5 tỉ USD, tăng 56% so với năm trước. Trong đó, góp vốn, mua cổ phần vào ngành công nghiệp chế biến, chế tác đạt 7,08 tỉ USD; mua bán bất động sản 2,75 tỉ USD.

Khác với trước đây, dòng tiền này đổ vào thị trường chứng khoán thông qua các quỹ đầu tư, hiện giờ dòng vốn đầu tư gián tiếp đang len lách trong nền kinh tế mua lại các doanh nghiệp tư nhân hoặc các dự án bất động sản.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, phần lớn vốn đầu tư gián tiếp này có nhân tố Trung Quốc (Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong). Nhiều nhà đầu tư Trung Quốc thay vì đầu tư từ đầu vào các nhà máy mới họ thường mua các doanh nghiệp nhỏ hoặc thuê xưởng, đưa máy móc, thiết bị, dây chuyền sang Việt Nam để gia công, sản xuất. Doanh nghiệp Trung Quốc cũng đầu tư mạnh vào lĩnh vực nông nghiệp tại Việt Nam thông qua việc thâu tóm, mua lại những doanh nghiệp nội địa hoặc mua đất mở nông trại canh tác, tổ chức thu mua nông sản xuất khẩu.

Bất động sản công nghiệp sôi động thời gian qua có lý do quan trọng từ việc rất nhiều doanh nghiệp từ Trung Quốc đầu tư. Giá thuê nhà xưởng khu vực Bình Dương, Đồng Nai, Long An tăng từ mức 2 USD/m2 /tháng cách đây vài ba năm nay đã lên tới gần 4 USD/m2 /tháng. Phần lớn công xưởng xây lên đều được doanh nghiệp Trung Quốc thuê nhanh chóng.

Nguyên nhân, của sự dịch chuyển mạnh mẽ dòng tài chính này là vì hiện nay rất nhiều sản phẩm từ Trung Quốc xuất khẩu đi Mỹ bị đánh thuế cao. Do đó, các doanh nghiệp này luôn phải chuyển sang Việt Nam xây công xưởng sản xuất, sử dụng giấy chứng nhận nguồn gốc Việt Nam để xuất đi Mỹ. Ngược lại, hàng hóa từ Mỹ muốn vào Trung Quốc cũng có thể có thể phải đi qua các doanh nghiệp của Trung Quốc tại Việt Nam.

Bên cạnh thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng sẽ được lợi khi sử dụng nguồn gốc Việt Nam để bán sản phẩm vào nhiều thị trường mà Việt Nam được giảm giá thuế như các quốc gia đã ký kết Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA).

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, một trong những nguyên do quan trọng khiến kinh tế Việt Nam khởi sắc thời gian qua là các dòng vốn đầu tư đến từ Trung Quốc. Số liệu thống kê cho thấy, phần lớn vốn FDI và FII từ Trung Quốc đầu tư vào khu vực chế biến chế tạo và tăng trưởng khu vực công nghiệp chế biến, chế tác tăng tới 13%, mức cao nhất trong hàng chục năm trở lại đây. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ năm 2019 đạt tới kỷ lục, đạt 60,7 tỉ USD, tăng 27,8%. Các thị trường lớn thứ hai và thứ 3 là EU chỉ đạt 41,7 tỉ USD, giảm 0,7%, còn Trung Quốc đạt 41,5 tỉ USD, chỉ tăng 0,2%. Cùng với đó, kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc lại lên mức 75,3 tỉ USD, tăng 14,9%. Đây cũng chính là thị trường lớn duy nhất có mức tăng trưởng nhập khẩu đáng kể trong năm 2019.

Bên cạnh những góp sức tích cực của dòng vốn này đối với nền kinh tế thì cũng xuất hiện không ít quan ngại. Việt Nam rớt vào tầm ngắm đánh thuế của Mỹ lúc xuất khẩu vào quốc gia này tăng vọt. Bên cạnh đó, Mỹ cũng từng mở nhiều cuộc điều tra chống bán phá giá, gian lận thương mại vào các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.

Ông Nguyễn Tiến Lộc, Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan, cho rằng “nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư rất đơn giản. Có doanh nghiệp thậm chí còn không đầu tư gì nhiều, chỉ thuê đất, sử dụng công cụ sản xuất đơn giản để lắp ráp, rồi xuất khẩu đi Mỹ”.

Ông Lộc đem ra một ví dụ điển hình là có 1 công ty 100% vốn đầu tư từ Trung Quốc, thành lập năm 2018, chuyên lắp ráp xe đạp, xe đạp điện xuất khẩu. Qua kiểm tra, hải quan phát hiện doanh nghiệp trên nhập khẩu 100% linh kiện xe đạp, xe đạp điện, xe lướt điện từ Trung Quốc về Việt Nam để lắp ráp dễ dàng ở thời kì cuối cùng thành mặt hàng hoàn chỉnh.

Doanh nghiệp từ Trung Quốc “mượn đường” của Việt Nam để xuất khẩu sang Mỹ tạo rất ít giá trị gia tăng nhưng cũng đều có thể gây ra không may lớn cho nền kinh tế. Chẳng hạn, các doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam thuê đất, thuê nhà máy với mức giá cao trong ngắn hạn. Những doanh nghiệp này còn có thể rút đi bất kỳ bao giờ khi môi trường kinh doanh thay đổi hoặc giải phóng được hàng tồn kho từ Trung Quốc và sẽ để lại nhiều lỗ hổng trong nền kinh tế.

Bên cạnh những doanh nghiệp “mượn đường xuất khẩu” thì cũng có thể có không ít doanh nghiệp đổ bộ sang Việt Nam vì vấn đề môi trường. Ô nhiễm môi trường tại Trung Quốc ngày càng trầm trọng và nhà nước nước này đang dần siết lại hoạt động của các ngành và doanh nghiệp gây ô nhiễm.

Chẳng hạn, Trung Quốc đóng cửa dần các nhà xưởng xi măng, sắt thép, nhiệt điện than, dệt nhuộm gây ô nhiễm. Do đó, hiện đang sẵn có làn sóng doanh nghiệp của Trung Quốc chuyển các máy móc, thiết bị và công nghệ lạc hậu, ô nhiễm sang Việt Nam dưới dạng đầu tư. Bằng chứng cụ thể đặc biệt là trong 9 tháng của năm 2019, nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng Việt Nam nhập từ Trung Quốc tăng hơn 27% với 10,6 tỉ USD. Đây chắc chắn sẽ là một rủi ro không lường trước được đối với nền kinh tế Việt Nam.

Tháo gỡ nút thắt

Trong các báo cáo về triển vọng kinh tế năm 2020, các tổ chức toàn cầu WB, IMF, ADB, OECD đều có chung quan điểm về vận tốc tăng trưởng của kinh tế thế giới năm 2020 tiếp tục suy giảm và không may tiếp tục ở mức cao.

Nguyên nhân, theo những tổ chức này, là chiến tranh thương mại Mỹ -Trung sẽ còn tiếp tục nối dài và ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu. Đặc biệt, nền kinh tế đứng thứ hai toàn cầu là Trung Quốc đang tăng trưởng thấp nhất trong 27 năm qua. Có những dấu hiệu cho thấy kinh tế Trung Quốc sẽ tiếp tục khó khăn trong số năm sắp tới do sản xuất suy giảm, doanh nghiệp phá sản và cuốn theo sự giảm sút của tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Dù vậy, trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức quốc tế vẫn đánh giá cao triển vọng kinh tế của Việt Nam. Báo cáo gần đây ADB nâng triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2020 từ mức 6,7% lên mức 6,8%.

Ông Nguyễn Xuân Thành, chuyên gia kinh tế, giảng sư Đại học Fulbright Việt Nam, cho rằng triển vọng ngắn hạn và trung hạn đối với kinh tế Việt Nam là tích cực. Thận trọng hơn, báo cáo của WB nhận định tăng trưởng GDP Việt Nam xoay quanh mức 6,5% trong ba năm tiếp theo, tức thấp hơn mức đạt được năm 2019.

Như vậy, nhìn về trung hạn, kinh tế Việt Nam vẫn khá tích cực. Tuy nhiên, các chuyên gia cho là để thực thụ tăng trưởng bền vững thì phải tháo gỡ được những nút thắt về thể chế, về hạ tầng và giáo dục hiện nay. Trong đó hạ tầng được tính là một nút thắt lớn càng phải tháo gỡ khi trạng thái kẹt đường, kẹt phi trường và chi phí logistics cao quá đang là lực cản lớn đối với phát triển.

Số liệu hoạch toán cho thấy, tỷ suất đầu tư cho cơ sở hạ tầng trên tổng đầu tư cho tất cả nền kinh tế đã giảm mạnh trong khoảng 10 năm qua, từ mức 12% GDP năm 2007 xuống còn 6% năm 2019. Trong suốt ba năm gần đây không có dự án hạ tầng lớn nào được triển khai. Hàng loạt dự án đầu tư cho cơ sở hạ tầng đều bị đội vốn, chậm tiến độ, chất lượng thấp.

Điển hình trong những dự án đó là tuyến đường ray trên cao Cát Linh – Hà Đông và tuyến Metro TP.HCM, đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận… Tình trạng “vỡ trận” của các loại hình BOT và BT thời gian qua khiến cho chuyện huy động vốn đầu tư tư nhân vào cơ sở hạ tầng càng trở nên khó khăn.

Nút thắt từ hạ tầng cũng phần nào bắt nguồn từ nút thắt thể chế. Việt Nam dường như không có 1 chiến lược đầu tư, phân bổ nguồn lực 1 cách hữu hiệu trong việc phát triển cơ sở hạ tầng để bổ trợ cho nền kinh tế trong suốt lâu năm qua. Chẳng hạn, Việt Nam đang đầu tư hệ thống trường bay dày đặc, khi đang đấy hệ thống giao thông kết nối yếu kém gây phí phạm lớn nguồn lực.

Tình trạng thất thoát, tham nhũng trong đầu tư cơ sở hạ tầng nói riêng và đầu tư công nói chung thật to và đến nay vẫn không có nhiều cải thiện. Dù thời gian qua đã có thêm nhiều hệ thống văn bản hành chính, bộ phận giám sát, điều tra để siết chặt công tác quản lý, kiểm tra, khống chế trong đầu tư công. Ngược lại, ma trận thủ tục hành chính cũng là rào cản cho sự tiến lên năng động của nền kinh tế.

Những người lạc quan cho rằng, với sự năng động của Chính phủ và những quyết liệt trong việc phòng trừ tham nhũng của cả hệ thống chính trị sẽ gỡ được một phần nút thắt lớn của thể chế. Qua đó, các nguồn lực của Việt Nam cũng đều có thể thêm một lần nữa giải phóng giúp kinh tế có sự tăng trưởng bền vững.

Hy vọng này càng được nhen nhóm khi ngày càng có nhiều vụ tham nhũng được phát hiện, giải quyết và tiếng nói phản biện của người dân, các nhà khoa học được lắng nghe nhiều hơn. Thêm vào đó, NHNN cũng đã và đang rất hiệu quả trong việc điều hành chính sách tiền tệ giúp cho hệ thống tài chính ngày càng ổn định và hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc đầu tư cho hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng như cao tốc Bắc Nam, trường bay Long Thành được kỳ vọng sẽ giúp nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn. Đặc biệt, hệ thống đường cao tốc sẽ giúp cho kinh tế những bản địa mà đường cao tốc đi qua có thêm nhiều cơ hội phát triển. Qua đó, thị trường bất động sản các tỉnh này cũng sẽ khởi sắc theo.

Hiện Việt Nam vẫn được coi là một thị trường cuốn hút đối với nhà đầu tư nước ngoài. Với dân số xấp xỉ 100 triệu người, cơ cấu dân số trẻ và tầng lớp trung lưu tăng trưởng nhanh thời gian qua. Việt Nam cũng có lợi thế cạnh tranh khi đã tham gia vào hầu hết hiệp nghị tự do thương mại quan trọng trên toàn cầu do đấy hàng hóa sản xuất ở Việt Nam dễ dàng xuất khẩu sang các thị trường lớn với kinh phí thấp. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng giúp kinh tế Việt Nam cũng có thể hưng phấn trong số năm sắp tới.

Từ khóa bài viết: kinh te viet nam,go nut that,tang truong ben vung

Bài viết Kinh tế Việt Nam: Gỡ nút thắt để tăng trưởng bền vững – duancanhodatxanh.com được tổng hợp và biên tập bởi sửa máy tính PCI – PCI Group Mọi ý kiến đóng góp và phản hồi vui lòng gửi Liên Hệ cho chúng tôi để điều chỉnh. Xin cảm ơn.

Bài Viết Liên Quan


Bài Viết Khác


Ads_ngang